Dung hien dai hoa le hoi vo nguyen tac

*http://tin180.com/vanhoa/?p=20611
 

*http://tin180.com/wp-content/blogs.dir/6/files/2010/03/Dung-hien-dai-hoa-le-hoi-vo-nguyen-tac_Tin180.com_001.jpg

TS Nguyễn Xuân Diện - Ảnh: L.Quân

TS NGUYỄN XUÂN DIỆN - Phó giám đốc Thư viện Hán Nôm, hội viên Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam - đã nói như thế trong cuộc trò chuyện với PV xung quanh câu chuyện về lễ hội .

* Thưa ông, với tư cách nhà nghiên cứu văn hóa cổ truyền, lại đi rất nhiều lễ hội trong dịp đầu năm 2010, ông có nhận xét gì về nét mới của lễ hội năm nay?

- Xuân Canh Dần tôi đã đi dự rất nhiều lễ hội ở nhiều tỉnh. Tôi nhận thấy mấy năm gần đây, và nhất là năm nay, có sự nở rộ của các lễ hội truyền thống. Nhưng có một điều rất mới là những lễ hội làng (các cụ gọi là vào đám, đóng đám, không gọi là lễ hội) quy mô càng nhỏ càng giữ được nét nguyên bản của sinh hoạt văn hóa này. Những lễ hội lớn mà chuẩn bị kém thì tính chất của lễ và hội càng mất dần những nét đẹp truyền thống.

Ðiều thứ hai tôi thấy ở lễ hội năm nay là nhu cầu tham gia của người dân vào các lễ hội ngày càng lớn. Ðiều đó cho thấy đời sống văn hóa tinh thần của người dân, nhất là người dân nông thôn, còn nghèo nàn và họ mong muốn được gặp gỡ và giao lưu với nhau trong dịp lễ hội. Sự náo nức của người dân tham gia các lễ hội cũng phần nào nói lên đời sống văn hóa thường nhật, và không gian văn hóa cộng đồng của người dân ngày càng đơn điệu và hiếm hoi. Ngay trong đêm 12 tháng giêng vừa rồi đã có đến hàng vạn người khắp nơi kéo đến hội Lim.

Theo tôi, hội Lim đã không còn trong khuôn khổ hội làng hay hội vùng nữa, nó cần được quy hoạch và quản lý lại.

Mỗi ngày hơn 20 lễ hội

Theo thống kê gần đây của Cục Văn hóa thông tin cơ sở, Bộ Văn hóa - thể thao và du lịch, mỗi năm cả nước có khoảng 8.000 lễ hội, trong số này lễ hội dân gian truyền thống chiếm 80%, lễ hội tôn giáo gần 16% và trên 4% là lễ hội lịch sử cách mạng...

Trong thống kê kể trên, có tính cả đến các lễ hội du nhập từ nước ngoài vào Việt Nam như lễ tình yêu, lễ Giáng sinh, lễ hội hóa trang, Ngày của mẹ, Ngày của cha...

Theo thống kê này, ít nhất mỗi ngày nước ta đón chào tới hơn 20 lễ hội. Đấy là chưa kể có lễ hội tổ chức một hai ngày trong năm, nhưng không ít lễ hội kéo dài cả tuần, cả tháng, thu hút hàng vạn người tham gia như hội chùa Hương, Yên Tử, lễ đền Bà chúa Kho, hội chùa Thầy, chùa Tây Phương...

Theo đó, cấp tỉnh - thành quản lý 327 lễ hội, địa phương nhiều nhất là Hà Nội (1.095 lễ hội), tỉnh ít nhất là Lai Châu (17 lễ hội). Theo quy chế lễ hội số 39/2001/QĐ-BVHTT ngày 23-8-2001 của bộ trưởng Bộ Văn hóa - thông tin (nay là Bộ Văn hóa - thể thao và du lịch), cấp bộ quản lý 5 lễ hội (lễ hội vía Bà chúa Xứ núi Sam - An Giang, hội Phủ Dầy - Nam Định, lễ hội đền Hùng - Phú Thọ, hội xuân núi Bà - Tây Ninh, Festival Huế - Thừa Thiên-Huế).

L.Q. tổng hợp

* Báo chí và dư luận nói chung đã rất xót xa khi nói về nạn rải tiền lẻ trên tượng Phật, thánh; nạn xôi thịt đồ lễ ê hề tràn ngập cửa thần linh; nạn trộm cắp, buôn thần bán thánh. Ông thấy "ấn tượng" nhất ở di tích nào, lễ hội nào?

- Ðêm 12 tháng giêng tôi đến đồi Lim và ở đó từ 20-21g. Tôi chỉ thấy có một mùi tỏa khắp không gian là mùi cá chỉ vàng nướng! Chỉ có một hợp âm bát nháo của những loa thùng. Chỉ có cảnh chè chén ăn uống và xô đẩy. Ðến bất cứ di tích nào cũng thấy bà con rải tiền lẻ khắp trên phật điện, thậm chí gài trên cả tay Phật và lễ vật thì thật quá tục!

* Các vấn đề bất cập kể trên xuất phát từ đâu, theo quan sát của ông, vì sao bà con ta lại hành lễ kiểu "đút lót thần linh", "đem chợ búa vào cửa thánh, thần" như vậy?

- Ngày xưa đi lễ đầu năm là một phong tục đẹp. Người dân đến đình chùa đền miếu là vì tấm lòng thành kính đối với Phật, thánh và lời cầu mong tự trong lòng chỉ âm thầm mong thần hiểu được mà ban lộc cho sức khỏe và may mắn. Nay người ta đến chùa cũng với mục đích là cầu mong thần - Phật phù hộ, nhưng ngoài chuyện cầu sức khỏe, may mắn thì lời cầu nguyện rất rõ ràng, thực dụng và quyết liệt. Phải khấn thật to, thật rõ, lời cầu nguyện thật cụ thể.

Vì thế, có thể nói nhiều người đi lễ hiện nay giống như một cuộc mặc cả với Phật và thánh thần.

* Ông có thấy sự thiếu trách nhiệm hay bất lực của cơ quan quản lý và tổ chức lễ hội khi đi du xuân Canh Dần này?

- Tôi thấy có cả sự thiếu trách nhiệm và cả sự bất cập của một số cơ quan quản lý và tổ chức lễ hội. Họ chỉ nghĩ cách quản lý hàng quán, cắt cử người trông xe, thu các loại tiền... mà không thấy một lễ hội nào tuyên truyền đầy đủ về sự tích thần linh của lễ hội, ý nghĩa lễ hội và những lời khuyên dành cho khách thập phương về dự.

Chưa kể có những lễ hội được phục dựng mà chưa đủ cơ sở khoa học như lễ hội đền Trần Thương (bịa ra chi tiết ban phát túi ngũ cốc cho khách), thậm chí làm sai lạc và biến tướng lễ hội cổ truyền (lễ hội đền Lảnh Giang)...

* Theo ông, chúng ta phải làm gì để tình trạng trên không tái diễn? Thế nào là việc đi lễ đầu xuân đúng phong tục, có văn hóa?

- Theo tôi, trước tiên ngành văn hóa phải có trách nhiệm trong việc này. Ðiều này thể hiện bằng việc ban hành những quy chế rất cụ thể về lễ hội, quy chế này phải mang hàm lượng văn hóa sâu sắc. Trừ hội lễ của làng thì những lễ hội cấp vùng (lễ hội đền Và, hội Lim, hội Phủ Dầy...) phải trình ra các hồ sơ miêu thuật thật rõ ràng, khoa học, chính xác và tôn trọng tối đa tính nguyên bản của hội lễ.

Hồ sơ này phải bao gồm việc tuyên truyền các sự tích, truyền thuyết về các vị thần (tránh đọc oang oang thành tích như lễ hội đền Lảnh Giang năm ngoái), về ý nghĩa nhân văn của lễ hội (càng tỉ mỉ càng tốt, thậm chí phải cung cấp nội dung bài văn khấn cho khách hành hương, các lễ vật được phép và không được phép mang đến..), khuyến khích những trò chơi dân gian (như hội Lim năm nay) và quy hoạch riêng một khu vực cho các trò chơi hiện đại (đu quay, môtô bay), tránh ảnh hưởng đến tính chất trang nghiêm của lễ hội. Và phải tuyệt đối cấm các trò cờ bạc (điều này quá phổ biến và phải nói là có mặt tại hầu hết các lễ hội hiện nay)...

Những lễ hội cấp vùng cần có sự tham gia chỉ đạo của ngành văn hóa, nhưng đồng thời phải tránh những áp đặt không cần thiết của ngành văn hóa để đảm bảo tính nguyên bản sâu sắc của lễ hội. Tóm lại là đừng sân khấu hóa lễ hội, đừng hiện đại hóa lễ hội một cách vô nguyên tắc. Và khi chưa hiểu thì đừng phục dựng lễ hội...

LÃNG QUÂN thực hiện

Hàng ngàn du khách dự Tết Nguyên tiêu Hội An

Ngày 1-3-2010 (16-1 năm Canh Dần), hơn 10.000 du khách từ TP Đà Nẵng và các huyện lân cận đã đổ về phố cổ Hội An dự Tết Nguyên tiêu (đúng ngày 16 tháng giêng).

*http://tin180.com/wp-content/blogs.dir/6/files/2010/03/Dung-hien-dai-hoa-le-hoi-vo-nguyen-tac_Tin180.com_002.jpg

Khách xếp hàng trật tự vào Quan Công miếu dự Hội Nguyên tiêu - Ảnh: Hoàng Duy

Tết Nguyên tiêu vốn là của người Hoa nhưng ở Hội An từ lâu đã thành lễ hội chung của mọi người. Chính quyền TP Hội An đã chủ động chỉ đạo các ngành chức năng tổ chức, sắp xếp, tạo điều kiện để đảm bảo an ninh trật tự cho khách du xuân nên dù đông nhưng không xảy ra chen lấn, giẫm đạp, phiền hà khách. Trục đường Trần Phú cấm các loại xe từ trước Tụy Tiên Đường Minh Hương đến chùa Cầu để khách du xuân vãn cảnh thuận tiện.

Dịp này, các món bánh đặc sản, bắp Hội An, ốc ruốc và cao lầu phố Hội được nhiều du khách chọn mua, thưởng thức.

Hoàng Duy

Theo TTO
*http://tin180.com/vanhoa/?p=20611